Buurman en Buurman: veertig jaar klussen 1976-2016

SNEEK

In de vroege jaren zeventig zit de Praagse medewerker van een teken- en poppen-animatiebedrijf Lubomir Benes aan het ontbijt. Plotseling krijgt hij een ingeving: hij pakt twee gekookte eieren van tafel, houdt het ene met de punt naar boven en het andere met de punt naar zich toe. Dit zouden buurmannen van elkaar kunnen zijn, moet hij meteen gedacht hebben….

Namen heeft hij ook al: Tsjechische namen naar twee buurgemeenten van zijn woonplaats, mijnheer Úholicky en mijnheer Sedlec. Met een vriend, eveneens medewerker van productiemaatschappij Krátzký, werkt hij de poppen uit en geeft ze meer aansprekende namen: punthoofd en dikkop. Het bedrijf geeft de enthousiaste Benes de mogelijkheid een eerste bioscoopfilmpje te maken. En onder de naam ‘Prutsers’ ontstaat er een filmpje waarin een buurman met een rode trui boven en een buurman met een gele trui beneden woont. Wanneer de bovenbuurman een lekkende afvoer heeft ontstaat er wateroverlast, waarna beide buurlieden elkaar ontmoeten. Dit filmpje zal de aanzet worden van de serie korte poppenfilms, die in ons land als ‘Buurman en Buurman’ grote bekendheid zal verwerven. Nu, na bijna honderd animatiefilmpjes over de nijvere buurlieden, veertig jaar later is er een lustrumboek verschenen over de ontstaansgeschiedenis van Pat en Mat zoals ze in Tsjechië heten: ‘Ajeto! Het verhaal van Buurman en Buurman’. Robert Lagendijk: ‘Ajeto! Het verhaal van Buurman en Buurman’. Uitgeverij Rubinstein. ISBN 9789047621942. In Lelystad is het in het weekend van 19 en 20 november feest in het Aviodrome. Uitgeverij Rubinstein heeft het georganiseerd naar aanleiding van het verschijnen van het jubileumboek over Buurman en Buurman. Naast de huidige regisseur, Marek, “de zoon van”, is ook de producer aanwezig alsmede een tolk om de vele enthousiaste aanwezigen het verhaal van Buurman en Buurman uit de doeken te doen. De vele kinderen die aanwezig zijn luisteren aandachtig en kijken naar een prachtige powerpoint presentatie …. Wanneer zij op de foto komen met twee levensgrote poppen van de buurlui begint het feest voor hen pas écht! Een verhaal dat begint ten tijde van het Communistische Tsjecho-Slowakije. Tot op de dag van vandaag is de sfeer van toen behouden gebleven in de filmpjes van de twee klussers. In de zomer van dit jaar reist journalist Robert Lagendijk af naar Tsjechië, om precies te zijn naar een historisch voorstadje van Praag: Hostivice. Vele uren later belandt hij in het enige hotel dat omschreven wordt als “een witte schoenendoos met vierkante ramen”. Niet veel later bevindt hij zich in de studio, gevestigd op twee verdiepingen van een onopvallend wooncomplex. Het voltallige team dat zich bezighoudt met de productie van de films is aanwezig. Echter, niemand spreekt Engels zodat een tolk ingehuurd moet worden om de nodige informatie op te doen. Alle rekwisieten van ‘A Je To!’ de serienaam die staat voor ‘En Klaar is Kees!’ zijn in het pand opgeslagen en nieuwe speciaal vervaardigde voorwerpen voor de serie vinden een nieuwe plaats in het rommelig aandoende pand. Eén dag filmen levert drie á zeven seconden (!) film op, van de twee doe-het-zelvers via de zogenaamde stop-motion-animatie. Door beeldje voor beeldje op te nemen en een object telkens enigszins te verplaatsen, komt er na het versneld afspelen beweging in zowel de figuren als de achtergrond. Vijfentwintig beeldjes zijn er nodig voor elke seconde film. Een complete aflevering bestaat uit 11.500 beeldjes! De poppen kennen scharniertjes in handen en voeten en steeds worden Pat en Mat vastgeschroefd op de bodemplaat. Na drie films komen er nieuwe Buurman en Buurmanpopjes op de set, de oude zijn dan totaal versleten. Wereldwijd worden de films nu gedistribueerd en soms zijn er aanpassingen nodig zoals in de tijd dat er tussen China en Rusland spanningen waren. De rode kleur van de trui werd weggeretoucheerd in grijs. Wie precies wil weten wie er achter de productie zitten en zaten, waarom de interieurs er uitzien zoals ze er uitzien, en hoe de decors ontworpen worden en waar, kan ik dit boek van harte aanbevelen. Een heerlijk kijk-leesboek fraai vormgegeven door Sonja Muda van Hamel waarin in de eerste plaats voor volwassenen de geschiedenis van beide buurlui in ons land uit de doeken wordt gedaan. Nederland is het enige land ter wereld waar de buurlui een stem hebben gekregen. Alle overige landen kennen ze slechts als in de “stomme” film! Kees Prins: ‘De blinkende Buurman en Buurman bundel’. Uitgeverij Rubinstein. ISBN 9789047621942. Kees Prins, één van de twee stemmengevers van Buurman en Buurman, selecteerde een drietal verhalen van Buurman en Buurman, zocht diverse shots uit, en schreef hierbij de verhalende tekst. De verhaaltjes die ook voorkomen in de bioscoopfilm zijn ‘Sinaasappelpers’, ‘Tegelen’ en ‘Hometrainer’. Kinderen zullen zeker genieten van de kleurige foto’s waarbij de teksten hier en daar licht gekunsteld aandoen. Buurman en Buurman, in dit boek voorzien van de oorspronkelijke namen Pat en Mat, zijn immers in de eerste plaats figuren die door hun onhandigheid op slapstickachtige wijze, dus in hun bewegingen, op het gemoed werken waarbij de stemmen juist voor extra cachet zorgen! Koos Schulte

Auteur

Brenda van Olphen