Berging vliegtuigwrak uit WOII in IJsselmeer

OUDEMIRDUM

Een oud oorlogsvliegtuig dat zo’n 15 kilometer uit de kust van Lemmer ligt, wordt vanaf half augustus geborgen. De Vickers Wellington is vermoedelijk in mei 1941 neergeschoten boven het IJsselmeer.

Een hachelijke onderneming: het vliegtuig heeft een bommenlast van 2040 kilogram aan boord. Om de operatie te laten slagen, wordt een gebied van 25 meter bij 36 meter drooggelegd. In een straal van een vierkante kilometer wordt alle scheepvaartverkeer geweerd. ,,We weten wat de bommenlast is, maar we hebben het ontstekingsmechanisme nog niet kunnen identificeren’’, vertelde majoor Arie Kappert, stafofficier vliegtuigberging, tijdens een persconferentie vrijdagmorgen. ,,We gaan daarom uit van de meest gevaarlijke situatie.’’

Voor Leeman Speciaalwerken is de schone taak om de resten van de Vickers boven te krijgen. Het is voor hen het 36ste vliegtuig dat ze bergen. Al is het dit keer een aparte situatie. Voor de drooglegging worden damwanden in het IJsselmeer geplaatst. De bedoeling is dat een gedeelte van het meer wordt drooggelegd. Hier wordt een zeefinstallatie bij geplaatst die tot op tien millimeter nauwkeurig kan filteren. Evander Broekman van Leeman Speciaalwerken hoopt op deze manier ook eventuele stoffelijke resten te vinden van de piloten. ,,Dat zou de kroon op ons werk zijn, dat wij deze twee mensen terug vinden.’’

Gemeente De Fryske Marren heeft een miljoen euro gereserveerd voor het bergen. Zeventig procent wordt later vergoed door het Rijk. ‘We proberen budgetair neutraal uit te komen’ meldde burgemeester Fred Veenstra. ,,De berging is een economische noodzaak. Het zandwinning project moet door gaan. Dat is ook de eerste reden geweest voor de berging.’’

Voor die zandwinning is een ecologisch onderzoek gedaan in april 2014. Duikers troffen daar een vliegtuig aan met wapens. Een maand later vond de marine een bom. In november 2014 heeft defensie de bom vastgesteld en een tweede bom ontdekt. Defensie denkt te weten om welk vliegtuig het gaat, maar wil de vermoedens niet naar buiten brengen. ‘,Wij hebben een aannemelijke kandidaat, maar het is niet honderd procent te identificeren’, gaat Kappert verder. ‘Als het blijkt dat wij een ander toestel ontdekken, wat niet ondenkbaar is, heeft iemand iets uit te leggen aan de familie. Dat is de reden waarom wij het niet naar buiten brengen.’

De majoor denkt niet dat er veel van de Vickers Wellington intact is gebleven. ‘Wat er ligt is waarschijnlijk verwrongen materiaal. Wat nog wel bruikbaar is, wordt vaak aan musea geschonken of verwerkt in monumenten voor slachtoffers.’

Tekst en foto’s: Brenda van Olphen


Auteur

Redacteur