De Ontmoeting: Paddentrek Kuinderbos

KUINDERBOS - In de rubriek De Ontmoeting verhalen over waar mensen elkaar ontmoeten. Deze week is Harco Bergman aan het woord. Harco is boswachter in het Kuinderbos en momenteel druk met de paddentrek.

Wie ben je?

,,Mijn naam is Harco Bergman, ik ben 55 jaar en ik woon in het Kuinderbos. Ik ben een van de weinige boswachters die ook echt in zijn eigen bos woont. Sinds 1984 werk ik bij Staatsbosbeheer en sinds 1995 ben ik boswachter in het Kuinderbos. Als boswachter ben ik onder andere verantwoordelijk voor het onderhoud van de recreatieve voorzieningen; de fietspaden, wandelpaden en parkeerplaatsen. Ook zijn we nu veel bomen aan het planten. Het ligt aan het jaargetijde waar ik het meest druk mee ben. Dat is nu ook onder andere de paddentrek.”

Is het normaal dat de padden en kikkers nu al ontwaken?

,,De voorhoede is vaak half februari wakker. Afgelopen vrijdag hebben we bijna 300 dieren de weg over gezet. Dat is wel uitzonderlijk, dat het zulke grote aantallen zijn. Om de padden te beschermen, hebben we een paddenscherm langs de weg gezet in de berm. Dat scherm staat langs de Hopweg en de Schoterweg. Het is een kunststoffen doek dat we met ijzeren pennetjes omhoog houden. Daarachter hebben we plastic emmers ingegraven. De padden en kikkers komen met hun neus tegen het doek aan. Ze kunnen dan niet verder, maar het natuurlijk kompas zegt ze dat ze rechtdoor moeten. Dan gaan ze links- of rechtsaf om een opening te zoeken en dan laten ze zichzelf als het ware zo in zo’n emmer vallen. Die is ongeveer 20 centimeter diep. Ze moeten dan tot de volgende dag wachten tot wij ze komen halen. We halen de kikkers en padden, maar ook kleine watersalamanders, eruit en brengen ze naar de overkant.”

Wat gebeurt er als jullie het scherm niet zouden plaatsen?

,,Als op zonnige dagen de zon op het asfalt schijnt, wordt het asfalt warm. Als de padden en kikkers ’s nachts dan over de weg kruipen, voelen ze aan hun vel dat de ondergrond, het asfalt, drie of vier graden warmer is. Ze gaan dan stilzitten en genieten van de warmte. De auto’s die over de weg rijden, rijden de beesten dan plat. Om dat te voorkomen, plaatsen we het scherm. We laten ze dan aan de overkant weer los en zodat ze veilig naar hun voortplantingsgebied kunnen. Toen we dat scherm nog niet plaatsten, heb ik op een ochtend 500 dode padden en kikkers geteld. Toen zeiden we: ‘Dat is bizar. De auto is een onnatuurlijke vijand, daar moeten we wat aan doen’.”

Hoelang hebben de padden en kikkers een winterslaap gehouden?

,,Vorig jaar oktober zijn ze het bos ingekropen en hebben ze zich verstopt. In muizenholletjes of onder stukken hout bijvoorbeeld. Er valt dan tien centimeter blad naar beneden van de bomen en dat is een soort isolatiedeken die over ze heen komt te liggen. Ze zijn dan veilig beschut tegen de kou. Dan gaan ze slapen. Ze worden wakker als de dagen langer worden en de temperatuur stijgt. De vrouwtjes hebben vorig jaar in de herfst al eitjes ontwikkeld. Die hebben ze geconserveerd meegenomen in de winterslaap. Die vrouwtjes hoeven alleen maar naar het water te kruipen en daar die eieren te laten bevruchten door de mannetjes en dan ontstaat er nieuw leven in het voorjaar.”

Hoeveel eitjes worden er dan gelegd?

,,Een kikker legt ongeveer 2500 eitjes. 1% daarvan wordt uiteindelijk een volwassen kikker. De rest wordt allemaal geconsumeerd door de natuur of opgevreten door een ander. Met name door de libellenlarven die nu massaal onder water zitten. Al die libellenlarven zitten nu met smart te wachten tot die eerste kikkervisjes komen. Daar moeten zij weer van groeien om straks weer als libel rond te kunnen vliegen.”

Krijgen jullie ook hulp bij het overzetten van de dieren?

,,Vanaf 1 maart komt er elke dag een basisschoolklas uit Friesland, Overijssel of Flevoland. In totaal komen er meer dan 500 kinderen helpen met het overbrengen van de padden en kikkers. Dat doen we elke ochtend. Gemiddeld brengen we elk jaar zo’n 7000 tot 8000 dieren naar de overkant. In het topjaar hadden we er 17.000. Vorig jaar waren het er bijna 6000.”

Hoe is het om boswachter te zijn in het Kuinderbos?

,,Ik vind het een heerlijk vrij beroep. Je gaat veel met mensen om, je bent veel in de natuur, maar je zit ook af en toe achter de computer. Ik vind het een wereldbaan.”

Mieke van Veen