Recensie | Honderd jaar De Volkskrant. De wereld van toen door de ogen van toen

JOURE – Op 1 oktober 1921 verscheen de allereerste editie van De Volkskrant met als onderkop: ‘Dagblad voor het katholieke volk’. Missie was om de katholieke arbeider los te weken uit de “verderfelijke invloedssfeer van de socialisten en de goddeloze neutralen”.

In de jaren dertig ontwikkelde De Volkskrant zich met een handvol jonge verslaggevers van een kaderblad tot een nieuwskrant en steeg de oplage gestaag.

Halverwege de jaren zestig verloor de krant haar katholieke karakter om zich explicieter te gaan richten op een jonger, links-progressief lezerspubliek waarbij het zou uitgroeien tot een kwaliteitskrant van formaat.

Doordat de krant nu een eeuw bestaat, verscheen er een beknopte geschiedenis in boekvorm, waarbij 60 originele artikelen werden toegevoegd met tal van aansprekende foto’s.

Hans Wansink & Theo Audenaerd: ‘De eeuw van De Volkskrant’ (hc). W BOOKS. ISBN 978 94 625 8407 5.

Wansink heeft de artikelen geselecteerd om de wereld van toen door de ogen van toen na te gaan. Over de Olympische Spelen die in 1928 in de hoofdstad gehouden werden schrijft de verslaggever “dat de verlaging van de toegangsprijs naar de schappelijke prijs van 75 cent niet meer volk had aangetrokken.” 

In het crisisjaar 1933 riep de krant de katholieke arbeidersvrouwen op niet buitenhuis te gaan werken: “Zoodra men thuis komt, vindt men het huis opgeruimd en den maaltijd gereed…” Datzelfde jaar stelde de krant dat Hitler er niet in zou slagen het Duitse volk te onderwerpen…  In het tweede oorlogsjaar stelde de krant zich dermate kritisch op tegen de bezetter dat het de NSB-er D.C. van der Poel als hoofdredacteur kreeg. Redacteurs stapten op, lezers haakten af, en op 4 oktober 1941 verscheen de krant niet meer.

Het is interessant om na te gaan hoe de verslaggeving door de jaren heen was. De tweede politionele actie werd in 1948 door Romme als ‘een bittere noodzaak’ betiteld. De watersnoodramp werd in 1953 vanuit de lucht (een DC 3) van commentaar voorzien.

Wie wil lezen over de zaak Eichmann (1961), over de geschiedenis van ‘de pil’ (1963), provohappenings (1965), Maagdenhuisbezetting (1969), Molukse gijzelingen (1977), de inhuldiging van Koningin Beatrix (1980), Kruisraketten ( 1980-1981), de val van de Muur (1989), Bijlmerramp (1992), de val van Srebrenica (1995,) enz., enz. kan ik het fotorijke boek van harte aanbevelen!

Ook de meest actuele geschiedenis blijft intrigeren. Sylvia Witteman noteerde in haar column van 8 november 2016 uit de mond van haar kinderen over de overwinning van Trump: “Mam, hij doet uiteindelijk tóch niet wat hij allemaal gezegd heeft.” En verslaggeefster Leen Vervaeke beschrijft op 31 januari 2020 over de coronapandemie hoe zij Wuhan vaarwel zegt: “Ik voel me verscheurd over het vertrek…”

Een informatief boek over een stuk integere geschiedschrijving met de blik van toen! 

Koos Schulte