Staten en Stinzen | Waltastins in Sneek

Friesland een provincie van boerderijen en kerken? Ja, maar er is veel meer. Zoals prachtige staten en stinzen. Elke week bezoekt Peter Nieuwenhuijsen een andere. Deze week Waltastins in Sneek.

Bent u bekend met het woord ‘prebendaris’? Het was iemand die – zo veel is duidelijk - een inkomen van de kerk genoot. Minder duidelijk is wat hij als tegenprestatie moest leveren. Waarschijnlijk was het een ‘consultant’. Ik vraag het omdat de Waltastins in Sneek oorspronkelijk werd gebouwd voor zo’n prebendaris: Teake van Walta uit Boazum. Hij verwierf zich zo een zeer prominente plek in het centrum van Sneek en zijn huis uit 1540 is nu dan ook opgeslokt door het gemeentehuis van Súdwest-Fryslân. In de Marktstraat zien we links van het stadhuis een breed wit huis met drie deuren. Op die plek was de binnenplaats van de Waltastins. Het moet een gebouw geweest zijn zoals we er wel meer kennen in de provincie: een L-vormig gebouw, met een binnenplaats dus, en in de hoek van de L een mooie hoge toren met een sipel. De binnenplaats is in 1856 bebouwd: de witte gevel is het resultaat.

Een Sneker met kennis van de historie: “Laten we voor het stadhuis gaan staan en eerst eens kijken naar die mooie rococo-versiering. Goed, daar komen we niet voor. Vroeger was dan rechts de Gruitersmastins, die was er in elk geval al in 1398. Toen hiervan het grootste deel werd afgebroken, bleef de ‘Cleynstins’ over en wat wel grappig is: die sprong een beetje naar voren, over de rooilijn heen. En kijk nu eens naar wat er nu staat: dat sprongetje is er nog steeds! En links was de Waltastins. Hier, ik laat je er een tekening van zien. In Sneek had je nog zo’n gebouw met een toren en een binnenplaats: de Albardastins. Die stond waar later C. & A. Brenninkmeijer hun eerste winkel lieten bouwen. Maar zij waren niet degenen die de stins lieten afbreken, hoor. Die was toen al weg. Eeuwig zonde, want het moet een schitterend gebouw zijn geweest, te vergelijken met het stadhuis van Bolsward.”

Op Open Monumentendag kan het gemeentehuis worden bezocht. Dan is het mogelijk op zoek te gaan naar de restanten van het Waltahuis.

Peter Nieuwenhuijsen.

Prijsvraag

Rondom de Friese staten en stinzen wordt ook een prijsvraag gehouden. Te winnen valt een vorstelijke overnachting in een van de mooiste B&B’s van Friesland: Huize Boschoord in Sint Nicolaasga. Klik om mee te doen op deze link.