Rapport: Lelylijn geeft Heerenveen en Drachten enorme boost

REGIO - De aanleg van de Lelylijn geeft de economie en woningbouw in Heerenveen en Drachten een enorme boost.

Heerenveen kan uitgroeien tot een plaats met 90.000 inwoners, Drachten tot 84.000 inwoners. Dat laatste is een formaat vergelijkbaar met Assen.

De lijn, die tussen de 3,2 en 6,4 miljard euro zal kosten, moet worden aangelegd ten westen en noorden van de snelwegen A6 en A7, zo staat in het haalbaarheidsonderzoek van Studio Bereikbaar dat provincies en kabinet woensdag openbaar maakten.

Station Heerenveen-Noord

In Heerenveen zijn de veranderingen het meest ingrijpend. Noordwestelijk van het klaverblad komt een nieuw station; station Heerenveen-Noord. Vandaar buigt er een lijn af naar Leeuwarden.

De Friese hoofdstad wordt niet rechtstreeks aangehaakt. Leeuwarders moeten overstappen in Heerenveen. Het extra reizigerspotentieel in de hoofdstad is desondanks 10 procent; zo’n 2250 per dag.

De nieuwe spoorlijn is volgens eerste berekeningen kostendekkend te exploiteren. Van het reizigerspotentieel van 22.500 reizigers per dag is de helft nieuw.

Emmeloord en Drachten komen eindelijk aan het spoor te liggen. De onderzoekers schatten het dagelijkse aantal in- en uitstappers in Emmeloord op 3650 en in Drachten op liefst 5800. De ‘winst’ voor Heerenveen, dat nu al gelegen is aan de intercitylijn Leeuwarden-Zwolle, wordt geraamd op 700 extra reizigers per dag.

Veranderende wereld

De onderzoekers keken nadrukkelijk ook naar de psychologische effecten van de aanleg van de nieuwe spoorlijn. Er is sprake van een veranderende wereld, stellen ze. De verhouding in Nederland tussen stad en platteland raakt uit balans, de ongelijkheid groeit en dat zorgt voor toenemende ontevredenheid in de periferie. Aanleg van de nieuwe spoorlijn kan die deels wegnemen.

De reistijd Leeuwarden-Schiphol wordt 90 minuten waar dat er nu 130 zijn. Opmerkelijk: sinds 1979 is er geen sprake geweest van reistijdwinst tussen Noord-Nederland en de Randstad.

In 2006 werden de economische voordelen van de Lelylijn, die toen Zuiderzeelijn heette, als onvoldoende beschouwd. Maar tijden veranderen, zo blijkt uit het rapport. Er is ,,meer spanning ontstaan op de woningmarkt’’ en de trek naar de stad is toegenomen. ,,Met meer economische voorspoed in de stad.’’

Een vervolgstudie moet onder meer uitwijzen hoe groot de woningbouw in Noord-Nederland kan zijn. Door de trek van stad naar platteland kan er hier een potentieel vrijkomen van 100.000 nieuwe woningen.

Heerenveen ‘Poort van het Noorden’

De spoorlijn kan de verhoudingen in Nederland flink op de kop zetten. In alle opzichten komt Noord-Nederland straks dichter bij de Randstad te liggen. ,,De functie van poort van het Noorden verschuift van Zwolle naar Heerenveen.”

Voor de verdere toekomst kan er halverwege de spoorlijn zelfs een toeristische ‘hub’ worden aangelegd. De onderzoekers noemen als voorbeeld een extra halte bij of boven Lemmer, het Kuinderbos, Swifterbant/Ketelmeer, Beetsterzwaag of Nienoord.

Het rapport wordt woensdag vrijgegeven na zware druk. Staatssecretaris Stientje van Veldhoven wilde de uitkomsten tot dit najaar op zak houden. Dat leidde tot boze reacties van onder anderen gedeputeerde Avine Fokkens, voorzitter van de Stuurgroep Lelylijn. Onder aanvoering van Cem Lacin (SP) drong ook de voltallige Tweede Kamer woensdagmorgen aan op spoedige publicatie.