Schoorsteen Woudagemaal bestaat een eeuw

Lemmer - Het is in augustus van dit jaar precies een eeuw geleden dat de schoorsteen van het Woudagemaal in Lemmer werd opgeleverd.

De schoorsteen werd destijds gebouwd voor de afvoer van rook van het stoomgemaal, maar is in de loop van de jaren veel meer dan dat geworden. De schoorsteen wordt wel gezien als een onderdeel van de skyline van Lemmer en een baken voor de scheepvaart.

De schoorsteen is 60 meter hoog en was na 1,5 jaar bouwen af. Dat was een specialistisch werk. Er werden speciale bakstenen voor gebruikt, zogeheten radiaalstenen: iets taps toelopende bakstenen. Firma Canoy-Herfkens’ Steenfabrieken te Venlo bouwde de schoorsteen inclusief een bliksemafleider voor 15.685 gulden, zo valt te lezen in het boek ‘Het Ir. D.F. Woudagemaal, een levend Werelderfgoed op stoom’.

Geen paard

Mei 1917 arriveerden de eerste ladingen radiaalsteen. 8 augustus werd met de bouw begonnen en aan het eind van die week was de schoorsteen twee meter hoog. Eind september was de schoorsteen 27 meter hoog. Daarna stagneerde de bouw. Er was namelijk geen paard beschikbaar voor het trekken van het touw dat nodig was voor het hijsen van de lasten via een katrol op de schoorsteen. Begin mei 1918 gingen de schoorsteenbouwers pas weer verder. Op 7 juni 1918 was de schoorsteen ‘klaar’, maar ook weer niet helemaal.

Onweer

Noodweer deed de boel voor de helft doen instorten. De bliksem sloeg namelijk op 16 juni 1918 in waardoor 30 meter van de schoorsteen instortte en de andere 30 meter scheurde. Besloten werd om helemaal opnieuw te beginnen en wat er nog stond van de schoorsteen, af te breken. De aannemer was verzekerd. De herbouw werd door Canoy-Herfkens aangenomen voor 29.375 gulden, bijna het dubbele van de oorspronkelijke offerte.

Bliksemafleider

In juni 1919 kwamen de nieuwe schoorsteenbouwers en aan het eind van juni stond er tien meter schoorsteen. In juli werd besloten om nu maar alvast tijdens de bouw een bliksemafleider aan te brengen en half augustus was de schoorsteen opnieuw op hoogte.

Simpel

Waarschijnlijk omdat de herbouw veel duurder uitviel dan gepland, werd de schoorsteen zo simpel mogelijk uitgevoerd. De schacht is bijvoorbeeld geheel zonder decoratie, terwijl bij andere schoorstenen decoratieve banden of fabrieksnamen in schoorstenen zeker niet ongebruikelijk zijn.

Jubileum

Het 100-jarig jubileum van de schoorsteen wordt 7 augustus gevierd in het Woudagemaal. Deze dag staat helemaal in het teken van de schoorsteen. Amateurkunstenaars kunnen langskomen om in één dag een schilderij te maken met de schoorsteen als middelpunt. Opgeven hiervoor kan via info@woudagemaal.nl. Een professionele jury beoordeelt de kunstwerken en de mooiste stukken worden in 2020 tentoongesteld bij het UNESCO Werelderfgoed in Lemmer.

Voor kinderen is er deze dag een knutseltafel aanwezig om met afvalmateriaal een ‘nieuwe’ schoorsteen te maken. Tevens daagt het Woudagemaal kinderen tot en met 12 jaar uit om een bouwplaat van de schoorsteen bij het, naast het gemaal gelegen, bezoekerscentrum op te halen en die voor 7 augustus weer gekleurd en versierd in te leveren. Dit levert een prijs op.

Als afsluiting geeft Pierre Geelen, zoon van de bouwer van de schoorsteen, een lezing over de bouw van de jarige schoorsteen.

Voor meer informatie en aanmelden voor de lezing en schilderwedstrijd: https://www.woudagemaal.nl/nieuws

Mieke van Veen