Anne Jaap de Rapper: Spaties Spaces

Lemmer - Verborgen achter een rij bomen langs de A6 bij Lemmer staat een bakstenen toren. Kunstenaar Anne Jaap de Rapper fantaseerde er als kind al over. Zo'n geheimzinnig gebouw. De toren zag er verlaten uit, het glas in de ramen was kapot. Maar mooi vond hij het. En zonde, dat het gebouw er zo verwaarloosd bij stond.

Behoeden van sloop

De hijstoren bij Lemmer staat achter het energie-verdeelstation. In de jaren dertig van de vorige eeuw werd het gebouwd door het P.E.B., als onderhoudsgebouw voor grote transformatoren. Eind jaren zestig raakte het al in onbruik, na de demping van de Rien en de aanleg van de A6. Sindsdien stond het leeg. Tot Stichting Dorpsbehoud Lemsterland het gebouw in 2011 van toenmalig eigenaar Liander kocht, om het te behoeden voor sloop. De Rapper werd huurder, samen met toenmalig partner Simone van den Berg. Twee jaar geleden kocht De Rapper het pand van de stichting over. De hijstoren is nu een gemeentelijk monument.

Kunstwerk

,,Het was een lege huls’’, vertelt De Rapper. ,,Het enige dat hierin heeft gestaan was een hijskraan. Riolering was er niet, geen aansluiting op water, elektra en internet. Met een bouwkundige heb ik de indeling bedacht en grotendeels zelf gebouwd.’’ Alleen de buitenkant is nog herkenbaar. De binnenkant heeft hij als een kunstwerk naar zijn hand gezet. Binnen zitten achter panelen verschillende ruimtes verstopt. Een verborgen trap leidt naar de volgende ruimte. Kruipend door het open raam, biedt het dakterras uitzicht over de landerijen en de snelweg van Lemmer.

Expositie

De schilderijen voor de eerste expositie in jaren staan klaar in het atelier. Een groot werk op papier hangt los van de muur. De met waterverf geschilderde bakstenen zijn duizelingwekkend als de wind het papier laat dansen. Van een afstand lijkt het bijna een foto. Van dichtbij zijn de minuscule penseelstreken indrukwekkend.

Ruimtes

In 2013 had hij zijn laatste expositie. Hij maakte vooral ruimtelijk werk. Installaties met gevonden voorwerpen bijvoorbeeld. Zo stalde hij allemaal porseleinen paardenbeeldjes uit in grote vitrinekasten, maakte hij polyester kopieën van Afrikaanse beelden. Ook maakte hij stenen hoofden waarvan het gezicht een klassiek raamwerk is. ,,Het werk had altijd iets te maken met architectuur’’, verklaart hij. ,,Het is interessant om te zien hoe de wereld georganiseerd is met haar huizen, planten, pleintjes en plaatsen waar je doorheen kunt lopen.’’

Kunstschilder

Anne Jaap de Rapper is opgeleid als interdisciplinair kunstenaar aan Academie Minerva in Groningen. Als student wilde hij heel graag kunstschilder worden, maar dat doel veranderde gaandeweg. Zijn werken werden in de loop van de jaren vaker sculpturen met een beetje verf. Een Masteropleiding in de schilderkunst moest hem volwassen maken als kunstenaar. ,,Maar toen was ik helemaal geen schilder meer’’, lacht hij. ,,Ik probeer nog altijd als een kind te zijn in de grote mensen wereld. Dat is best lastig. Toch denk ik dat wij daar allemaal naar verlangen: even uit de pas lopen.’’

Persoonlijker werk

Het schilderen bleef lonken. Hij kreeg heimwee naar zijn eerste liefde en schilderde een beetje stiekem. Na een aantal jaren afstand tot de kunstwereld, maakt hij nu toch de stap naar de schilderkunst. Maar nog steeds wil hij zichzelf geen schilder noemen. ,,Al verwacht ik wel bij de schilderkunst te blijven. Ik durf het nu wel aan. Ik heb exposities gehad in Amsterdam, Berlijn en New York. Dat was voor een iets ander publiek; verzamelaars, bedrijven. Nu nodig ik ook veel vrienden en kennissen uit, dat maakt het voor mij ook wel spannend. Het is naakter, eerlijker en persoonlijker werk.’’

Spaties Spaces

Zijn expositie Spaties Spaces telt een vijftiental werken en is vanaf deze week te zien bij Nuweland in Oosterzee-Buren. Dat zijn werk te zien is bij Nuweland is opvallend. De galerie toont voornamelijk Zuid-Afrikaanse kunst en design. ,,Ik ben een incident’’, lacht De rapper. ,,Vorig jaar kwam ik Wiebren van galerie Nuweland toevallig tegen en we hadden gelijk een goede klik. Na een moeilijk jaar - het einde van een relatie na twintig jaar - vroeg Wiebren of hij een korte film over mij mocht maken. Plotseling moest ik weer aan het werk. Het is een heel mooi 7-minuten durend kunstenaarsportret geworden. Heel bijzonder. Het moest zo zijn.’’

Bakstenen muren

Voor de expositie fotografeerde hij bakstenen muren en stoeptegels met een reepje gras in plaatsen uit de buurt. Ens, Nagele, Kampen, Lemmer. De foto's vormen het uitgangspunt van zijn schilderijen. Het is werk waarmee hij zichzelf de lat hoog heeft gelegd: realistisch schilderen met waterverf. ,,Die handicap heb ik mijzelf opgelegd. Daarom gaat het werken best langzaam. Ik ervaar het anders. Het is een optelsom, een geschiedenis van handelingen. Het zijn nogal saaie dingen die ik schilder. Door het zoveel aandacht te geven, til ik het boven de normaliteit uit.’’

Kunstroute

De expositie Spaties Spaces is vanaf 24 mei te zien bij Nuweland in Oosterzeeburen. Daarnaast is het ook onderdeel van de Kunstroute Tsjûkemar 2019 van 30 mei tot en met 2 juni.

Brenda van Olphen