Recensie | Nieuwe strip 'storm in juni' - Parijs 1940

Sneek

Na de Duitse inval in Polen op 1 september 1939 waren het Frankrijk en Duitsland, die twee dagen later de oorlog verklaarden aan nazi-Duitsland. Dit moment geldt als het begin van de Tweede Wereldoorlog.

Op 10 mei 1940 zetten de Duitsers het offensief in jegens Frankrijk, waarbij de Franse defensie het al snel moest laten afweten, ondanks de befaamde Maginot-linie. De hectiek was groot: op 20 maart van dat jaar was Reynaud Daladier als premier opgevolgd. De laatste moest op 16 juni plaatsmaken voor de oude maarschalk Pétain, die op 22 juni een wapenstilstand met Duitsland sloot. Vichy, gelegen in het onbezette deel van Frankrijk, werd nu de regeringsstad. De juni-dagen van 1940, waarin het Duitse leger oprukt naar Parijs, staan centraal in ‘Storm in juni’, wanneer vele inwoners van de miljoenenstad massaal op de vlucht slaan. Tekenaar-scenarist Emmanuel Moynot heeft zich daarbij laten leiden door de persoonlijke ervaringen van Irene Némirovsky. Deze stelde ze te boek tussen 1940 en 1942 in wat een vijfluik had moeten worden. Door de oorlogsgebeurtenissen werden er echter maar twee delen voltooid. Moynot & Némirovsky: ‘Storm in juni’. Sherpa ISBN 978 90 8988 106 9. De Joodse schrijfster Némirovsky wordt in 1903 geboren in Kiev als dochter van een bankier. Wanneer ze zestien jaar is, vestigt de familie zich in Parijs, waar ze als schrijfster al snel naam maakt binnen de literaire kringen. In haar boeken en novellen verbeeldt ze een wereld op weg naar verwoesting. Wanneer de Vichy-regering middels anti-Joodse wetten een einde maakt aan haar schrijversbestaan, door haar een publicatieverbod op te leggen, trekt ze zich terug met haar man en twee dochters in een dorpje in de Bourgogne. In deze afzondering besluit ze de oorlog te gaan beschrijven in vijf ‘uit het leven gegrepen’ delen. Slechts ‘Storm in juni’ en ‘Dolce’ worden voltooid. Op 13 juli 1942 wordt ze door de Franse politie gearresteerd en vrijwel meteen afgevoerd naar Auschwitz, waar ze een maand later aan tyfus overlijdt. Haar man Michael ondergaat hetzelfde lot. Beide meisjes worden gespaard omdat een Duitse officier hun deportatie voorkomt. De koffer met bescheiden van hun moeder weten ze te behouden. Aan het einde van de jaren tachtig openen beide zussen pas de koffer. Het onvoltooide manuscript openbaart zich en weldra wordt het zeer succesvol uitgegeven onder de naam ‘Suite Française’. Families op drift ‘Storm in juni’ beschrijft drie families, die wegtrekken, wanneer Parijs onder vuur komt te liggen: de familie Péricand, de familie Corte en de familie Michaud; ook de Berouwvolle Zondaartjes van het XVIe volgen we enige tijd… Tot welke klasse men ook behoort, of men oud of jong is, bemiddeld of onbemiddeld, uit lijfsbehoud is iedereen bereid alles achter zich te laten op weg naar een nieuwe vrijheid. Weldra blijkt dat een te kort aan voedsel en van benzine grote problemen oplevert. Drukte op de vluchtwegen, luchtaanvallen, wegversperringen, en afscheid nemen van het leven (met alle gevolgen voor de achterblijvenden!), maar ook verliefdheid, van alles passeert de revue. De ‘Berouwvolle Zondaartjes’ deinzen zelfs niet terug voor een moord op hun pastoor! Het verhaal weet bij vlagen echt te boeien, misschien omdat de vlucht fragmentarisch verbeeld wordt, misschien omdat de tekenaar de vijand, de Duitsers, te weinig respons geeft. Enige schetsmatig getekende ontploffingen en een Duitse soldaat , die op zijn motor tevreden rokend aan eine Zigarette zijn weg vervolgt, verbeelden de zegekracht van das Dritte Reich. Hoogst waarschijnlijk ligt de oorzaak in het feit dat Moynot keuzes heeft moeten maken in het oorspronkelijk werk. Drie families weergeven binnen het tijdsbestek van een beeldroman is voorwaar geen kleinigheid. De tekenstijl van Moynot (Frankrijk 1960) is schetsmatig, krabbelig, en toont hier en daar weinig bezieling. Het vele grijswerk - alsof het gewassen inkt betreft - geeft de alledaagsheid een grauwsluier, die past bij de junimaand van het jaar 1940. Maar om nu alles met de mantel van het grijs te bedekken is wat veel… Toch is het lezen van Moynot’s ‘Storm in juni’ een aangename bezigheid geweest. Het boek leest vlot en niet eerder werd een exodus zo treffend verbeeld. Reden voor mij om het oorspronkelijke boek van I.Némirovsky met meer dan 500 pagina’s eens te gaan lezen. Zou ik daar niet iets meer aan de weet kunnen komen over ‘de Berouwvolle Zondaartjes’..? Koos Schulte

Auteur

Brenda van Olphen